Месяц: Март 2021

Հովհ․ Թումանյան «Ոսկու կարասը»

Մաս 1

Ես մեր ծերերիցն եմ լսել, մեր ծերերը՝ իրենց պապերից, նրանց պապերն էլ՝ իրենց մեծերից, թե մի ժամանակ մի աղքատ հողագործ է լինում, ունենում է մի օրավար հող ու մի լուծ եզը։ Ձմեռը էս աղքատ հողագործի եզները սատկում են։ Գարունքը, վարուցանքի ժամանակը որ գալիս է, եզը չի ունենում, թե վարի, հողը վարձով տալիս է իր հարևանին։ Էս հարևանը վարելու ժամանակ խոփը մի տեղ դեմ է ընկնում, դուրս է գալի մի կարաս, մեջը՝ լիքը ոսկի։ Եզները լծած թողնում է, վազում է գյուղը հողատիրոջ մոտ։

— Հե՜յ, աչքդ լո՛ւս,- ասում է,- քու հողումը մի կարաս ոսկի դուրս եկավ, արի տա՛ր։

— Չէ՛, ախպե՛ր, էդ իմը չի,- պատասխանում է հողատերը։-Հողի վարձը դու տվել ես, դու վարում ես, էն հողումն ինչ էլ դուրս գա, քունն է․ ոսկի է դուրս եկել, թող ոսկի լինի, էլի քունն է։

Սկսում են վիճել․ սա ասում է՝ քունն է, նա թե չէ՝ քունը։ Վեճը տաքանում է, իրար ծեծում են։ Գնում են թագավորի մոտ՝ գանգատ։

Թագավորը մի կարաս ոսկու անունը լսում է թե չէ՝ աչքերը չորս է բաց անում։ Ասում է․

— Ոչ քո՛ւնն է, ոչ դրա՛նը, իմ հողում կարասով ոսկի է դուրս եկել, իմն է։

Իր մարդկանցով գնում է, որ հանի, բերի։ Գնում է, կարասի բերանը բաց անել է տալի, տեսնում, ի՞նչ ոսկի, կարասը լիքը օձ․․․Զարհուրած ու կատաղած ետ է գալի։ Հրամայում է պատժեն անգետ ռանչպարներին, որ համարձակվել են իրեն խաբել։

— Չէ՜, թագավորն ապրած կենա,— գոռում են խեղճերով— մեզ ինչո՞ւ ես սպանում, լավ չես տեսել, օձ չկա էնտեղ, ոսկի՜ է, ոսկի՛․․․

Թագավորը նոր մարդիկ է ուղարկում, որ գնան, ստուգեն։ Մարդիկը գնում են, ետ գալի թե՝ ճշմարիտ, ոսկի է։

— Վա՜հ,— զարմանում է թագավորը։ Ասում է․ «Երևի լավ չտեսա, կամ տեսածս էն կարասը չէր»։

Առաջադրանքներ․

1. Գրել կանաչով նշված բառերի հականիշները։

Աղքատ-հարուստ, ունևոր, ընչատեր, ճոխ, շքեղ,մեծատուն:

Անգետ-գիտուն, բանիմաց:

Ճշմարիտ-սուտ, կեղծ, ստահոդ, հնարովի:

Գոռալ-շշնջալ, քչփչալ, լռել:

• Բացատրել կարմիրով նշված դարձվածքները։

աչքդ լո՛ւս-բարի լույս:

աչքերը չորս է բաց անում-աչքերը չորս կողմերն է նայում:

• Նարնջագույնով նշված բառերը բառակազմորեն վերլուծել՝ արմատ, ածանց։

Վարուցանք-վար+ցանկ

Թագավոր-թագ+ա+վոր

• Ի՞նչու էր գյուղացիներից ամեն մեկը պնդում, թե ոսկու կարասը մյուսինն է և ոչ իրենը։ Մարդու ո՞ր հատկանիշի մասին է խոսում դա։

Որոհետև երկու գյուղացիներն էլ  նոր էին գտել և չգիտեին ումն էր ոսկուկարասը: Երկուսն էլ ճշմարտախոս և արդար մարդիկ էին:

• Քո կարծիքով՝ ի՞նչու թագավորը կարասի մեջ օձեր տեսավ։

Իմ կարծիքով թագավորի աչքերը լավ չէր տեսնում դրա համար էլ տեսել է օձ:

847Ա)

Արտահայիր

1-սմ-ը մետրով

1

_____

100

1դմ-ը մետրով

1

_______

10

1մ-ը կիլոմետրով

1

———

1000

1 մմ-ը սանտիմետրով

1

_____

10

Կատարիր գործողություները

849

բ)

18լ 80մլ+10լ 980մլ-5լ 250մլ=23լ 800մլ

24լ 240լմ-5լ 600մլ +8լ 405մլ=28լ 45մլ

803.
Երևանի Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու կառուցման աշխատանքները սկսվել են 1995 թվականին և ավարտվել 2004 թվականին:Քանի՞տարում է կառուցվել եկեղեցին:
Եկեղեցին կառուցվել է 9 տարի
804.
1991 թվականին հռչակվեց անկախությունը:Քանի՞ տարեկան է Հայաստանի Հանրապետությունը:Ե՞րբ է լրանալու Հայաստանի անկախության 50-ամյակը:
30 տարեկան է
2041թվականին
805.
Լևոնը քրոջից փոքր է 3 տարի 15 օրով:Երբ է ծնվել քույրը եթե Լևոնը ծնվել է 1998 թվականին օգոստոսի 22:
Քույրը ծնվել է 2001 թվականի օգոստոսի 7-ին
806.
Մեկնաբանիր դարի իմասը և պատասխանիր հարցերին.
Քանի տարեկան է Հիսուս Քրիստոսը
1 դարը 100 տարի է:
1-ից 100 թվականները 1ին դարն են:
101-ից 200 թվականները 2-րդ դարն է:

Նա 2021 տարեկան է:
Այժմ որերորդ դարն է
Այժմ 21-րդ դարն է
1856 թվականը ո՞ր դարին է պատկանում
19
Որերորդ դարում ես ծնվել դու որերորդ դարում է ծնվել քո պապիկը:
Ես ծնվել եմ 11-րդ թվականին իսկ պապիկս 1055 թվականին:

Կան ածականներ, որոնց ցույց տված հատկանիշը համեմատելի է: Համեմատության աստիճանները երեքն են՝ դրական, բաղդատական, գերադրական:

Դրական սատիճանում բառն իր ուղիղ ձևն ունի, օր. Լավ, բարի, գեղեցիկ…

Համեմատական աստիճանում այն համեմատվում է մեկ այլ հատկանիշի հետ, որի համար օգտագործում ենք ավելի, պակաս բառերը, օր.` ավելի լավ, ավելի բարի, պակաս գեղեցիկ…

Գերադրական աստիճանում ածականը ցույց է տալիս մի այնպիսի հատկանիշ, որը բոլորից լավն է: Կազմվում է ամենա բառի կամ գույն ածանցի միջոցով- օր.` ամենալավ կամ լավագույն, ամենագեղեցիկ կամ գեղեցկագույն, ամենաբարի…

Դուրս գրել ածականները և գոյականները:

Հրամանատարը հասավ սիրելի ընկերներին, որպեսզի երկրորդ անգամ փրկի նրանց վտանգից: (3 գոյական, 1 ածական)

Գոյական-Հրամանատար, ընկեր, վտանգ:

Ածական-սիրելի:

Երբ հեռվում հանգչեցին վերջին լույսերը, փոքրիկ Անահիտը երկու անգամ շշուկով ասաց: (3 գոյական, 2 ածական)

Գոյական-լույս, փոքրիկ, շշուկ:

Ածական-վերջին:

Ես սիրում եմ հորդառատ անձրևը. այն իմ մեջ հաճելի հիշողություններ է արթնացնում: (2 գոյական, 2 ածական)

Գոյական-անձրև, հիշողություն:

Ածանական-հորդառատ, հաճելի:

Առաջին անգամն էր, որ նա ջերմ սեր էր զգում կրտսեր քրոջ` Մարգարիտի հանդեպ: (3 գոյական, 2 ածական)

Գոյական-սեր, Մարգարիտ, քույր:

Ածական-ջերմ, կրտսեր:

Նա հարյուր հատ գունավոր ծաղիկներ էր ուզում, որպեսզի դրանցով զարդարեր գեղեցիկ զույգի հարսանեկան տոնը: (4 գոյական, 3 ածական)

Գոյական-ծաղիկներ, զույգ, տոն, զարդ:

Ածական-գունավոր, գեղեցիկ, հարսանեկան:

Բառերը հոգնակի դարձնել:

Մարդ, դաս, սյուն, ձուկ , մատ, ձեռ, ոտ, հարս, գրատուն, ձեռագիր, պատմագիր, հեռախոս, մարդասպան,տղա, աստղ, գնդակ, գլուխ:

Մարդ-մարդիկ, դաս-դասեր, սյուներ, ձուկ-ձկներ, մատ-մատեր, ոտ-ոտեր, հարս-հարսներ, գրատուն-գրատներ, ձեռագիր-ձեռագրեր, պատմագիր-պատմագրեր, հեռախոս-հեռախոսներ, տղա-տղաներ, աստղ-աստղեր, գնդակ-գնդակներ, գլուխ-գլուխներ:

3. Առանձնացրեք անձնանիշ և իրանիշ գոյականները

Ռուսներ, քաղաք, մայրիկ, Հասաստան, դասընկեր, դասացուցակ, ավտոմեքենա, ինքնաթիռ, օդաչու, լավություն:

Անձնանիշ	Իրանիշ
Ռուսներ	Քաղաք
Մայրիկ	Հայաստան
Դասընկեր	Դասացուցակ
Օդաչու	Ավտոմեքենա
	Ինքնափիռ
	Լավություն

6. Հետևյալ ածականները եթե հնարավոր է դրեք համեմատության երեք աստիճաններով- Մաքուր, կաղ, հին, կարմիր, դաժան, կարճ:

Մաքուր, ավելի մաքուր, ամենամաքուր:

Հին, ավելի հին, ամենահին:

Դաժան, ավելի դաժան, ամենադաժան:

Կարճ, ավելի կարճ, ամենակարճ:

Աշխարհի ամենաճշմարտախոս մարդը

Երկար քթով մի փոքրիկ ծերուկ, բուխարու առաջ նստած, պատմում էր իր արկածները։

Լսողները նրա երեսին ծիծաղում էին.

― Ա՜յ քեզ Մյունխհաուզեն, ա՜յ քեզ բարոն։

Բայց ծերուկը նրանց չէր էլ նայում։ Նա հանդարտ շարունակում էր պատմել, թե ինչպես է թռել լուսին, ինչպես է ապրել երեք ոտանի մարդկանց մեջ, թե ինչպես իրեն մի մեծ ձուկ կուլ է տվել, ինչպես է գլուխը կտրվել։

Սի անգամ ինչ-որ մի անցորդ լսեց, լսեց նրան ու հանկարծ բացականչեց.

― Ա՜յդ բոլորը սուտ է։ Այնպիսի բաներ չեն եղել։

Ծերուկը դեմքը խոժոռեց և ծանր ու մեծ պատասխանեց.

― Այն բոլոր կոմսերը, բարոնները, իշխաններն ու սուլթանները, որոնց ես պատիվ եմ ունեցել լավագույն բարեկամներ անվանել, միշտ ասում էին, որ ես աշխարհիս ամենաճշմարտախոս մարդն եմ։

Շրջապատողներն ավելի բարձր հռհռացին։

― Մյունխհաուզենը ճշմարտախոս մարդ է։ Հա՛, հա՛, հա՛, հա՛, հա՛, հա՛…

Իսկ Մյունխհաուզենը, նրանց վրա ուշադրություն չդարձնելով, շարունակում էր պատմել, թե ինչպես եղջերվի գլխին մի հրաշք-ծառ էր աճել։

― Ծա՞ռ… եղջերվի գլխի՞ն…

― Այո, բալի ծառ, իսկ ծառի վրա՝ բալ… Հյութալի, քաղցր բալ…

Այդ

բոլոր պատմվածքները տպված են այստեղ, այս գրքում։ Կարդացեք և ինքներդ դատեցեք, աշխարհում բարոն Մյունխհաուզենից ավելի ճշմարտախոս մարդ եղե՞լ է արդյոք։

• Բնութագրի՛ր հերոսին մի քանի նախադասությամբ։

Բարոնը ստախոս էր, նա թքած ուներ ուրիշների ասածի վրա և իմ կարծիքով նա շատ լավ հեքիաթներ կգրեր:

• Ո՞ր պատմությունը քեզ ամենից շատ համոզեց, որը՝ ոչ։ Ինչո՞ւ։

Ինձ ամենաշատը համոզեց այն պատմությունը որտեղ որ նա թռել էր լուսին:Ինձ համոզեց այս պահը որովհետև համարյա ամեն օր տիեզերագնացները թռնում են լուսին և վերադառնում:Ինձ չհամոզեց այն պատմությունը որտեղ նա ասաց որ ապրել է երեք ոտանի մարդկանց մեջ:Ինձ չհամոզեց այդ պատմությունը որովհետև իմ կարծիքով երեք ոտանի մարդիկ գոյություն չունեն:

• Քեզ դուր եկած հատվածը դուրս գրիր և պատճառաբանիր, թե ինչո՞ւ է այն քեզ դուր գալիս։

Ինձ ամենաշատը դուր եկավ որ եղջերվի գլխին ծառ է աճում:

Ինձ դուր եկավ այդ պատմությունը, որովհետև շատ հետաքրքիր կլիներ տեսնել, որ եղջերվի գլխին բալի ծառ է աճում, և ես շատ կուզենաի համտեսել այդ բալից:

• Տեսանյութ կամ ռադիոնյութ պատրաստիր՝ համառոտ պատմելով հեքիաթի մասին։

Բարոն Մյունխհաուզենի արկածները

• Նկարիր քեզ դուր եկած հատվածը և կցիր նկարները քո պատրաստած նյութին։

• Մի պատմություն էլ դու հորինիր՝ հետևելով Մյունխհաուզենի օրինակին։

Երեկ ես ու իմ քույրը մարմիններով փոխվել էինք:

Однажды Солнце и сердитый северный Ветер затеяли спор о том, кто из них сильнее. Долго спорили они и, наконец, решились померяться силами над путешественником, который в это самое время ехал верхом по большой дороге.

— Посмотри, — сказал Ветер, — как я налечу на него: мигом сорву с него плащ.

Сказал, — и начал дуть, что было мочи. Но чем более старался Ветер, тем крепче закутывался путешественник в свой плащ: он ворчал на непогоду, но ехал всё дальше и дальше. Ветер сердился, свирепел, осыпал бедного путника дождем и снегом; проклиная Ветер, путешественник надел свой плащ в рукава и подвязался поясом. Тут уж Ветер и сам убедился, что ему плаща не сдернуть.

Солнце, видя бессилие своего соперника, улыбнулось, выглянуло из-за облаков, обогрело, осушило землю, а вместе с тем и бедного полузамерзшего путешественника. Почувствовав теплоту солнечных лучей, он приободрился, благословил Солнце, сам снял свой плащ, свернул его и привязал к седлу.

— Видишь ли, — сказало тогда кроткое Солнце сердитому Ветру, — лаской и добротой можно сделать гораздо более, чем гневом

Выполни задания.

1. Назови героев произведения.

а) Солнце, Ветер, путешественник
б) Солнце, Ветер
в) Солнце, Ветер, Лошадь

Б)

2. Где, в каком месте происходят события, описанные в тексте?

a) на лесной тропинке
б) в горном ущелье
в) на большой дороге

В)

3. О чём спорили Солнце и Ветер?

.а) кто из них нужнее
б) кто из них сильнее
в) кого из них больше любят.

Б)

4. Восстанови последовательность действий путника в ответ на старания Ветра.

а) ехал всё дальше и дальше
б) крепче закутывался
в) надел свой плащ в рукава
г) ворчал на непогоду
д) подвязался поясом

Б)В)Д)Г)А)

5. Восстанови последовательность действий Солнца.

а) выглянуло
б) улыбнулось
в) осушило
г) обогрело

А)Б)Г)В)

6. Выпиши из текста определения, данные автором Ветру.

7. Дай свою характеристику Солнцу.

Добрая,Гарачая

8. Выдели  из текста слова, помогающие понять, о чём главном нам хотел сказать автор

Մենք գնացինք Երկրաբանական թանգարան,այնտեղ մեզ դիմավորեցին:Սկզբից մեզ պատմեցին հայտնի երկրաբան Հովհաննես Կարապետյանի մասին թանգարանու դրված էին նրա անձական իրերը, որոնցո նա փորում և գտնում էր նմուշները,թանգարանում կար 13.000 նմուշ:Այնտեղ մենք տեսանք փղի կմախքը և նրա ատամները:Այնտեղ կար հիմարի ոսկի,ծովային խխունջ,արծաթ և այլ հետաքրքիր բաներ:

667

180կմ հեռավորությունից միմյանց ընդառաջ դուրս եկան երկու ավտոմեքենա:Հանդիպման պահին առաջինն անցել էր 22կմ-ով ավելի,քան երկրորդը:Քանի՞ կմ էր անցել նրանցից յուրաքանչյուրը այդ պահին:

Լուծում

180:2=90

90+22=112

90-22=68

Պատ.՛ Առաջինը անցել էր 112կմ, իսկ Երկրորդը 68 կմ

668

Երկու տակառում կա ընդամենը 250 լ հյութ:Եթե առաջին տակառից 30լ լցնենք երկրորդի մեջ,ապա տակառներում հյութի քանակները կհավասարվեն:Որքա՞ն հյութ կա յուրաքանչյուր տակառում:

Լուծում

250:2=125

125-30=95

125+30=155

Պատ.՛ Առաջինը 155լ էր, իսկ երկրորդը 95

591

Արտահայտիր նշված միավորներով

Ա)

2մ=200սմ

84մ=8400սմ

60մ=600դմ

5կմ=5000մ

Բ)

8կգ=8000գ

84ց=8400կգ

60տ=60000կգ

Ծ

52տ=520ց

Գ)

12ժ=720ր

24ր=1440վ

7օր=168ր

5տարի=60ամիս

Աննա ունի 2450 դրամ

1. Լենան աշխատաում է դպրոցում:

Lena works et school

Լենան աշխատու՞մ է դպրոցում:

Das lena work in the school

Լենան չի աշխատում դպրոցում:

Lena don’t work in the school

2. Նրանք սովորաբար կարդում են անգլերեն գրքեր:

They usually read English books

Նրանք սովորաբար կարդու՞մ են անգլերեն գրքեր:

Do they read english books

Նրանք չեն կարդում անգլերեն գրքեր:

They don’t reading english books

3. Մենք ուտում ենք պաղպաղակ հիմա:

We are eating ice cream now

Մենք ուտու՞մ ենք պաղպաղակ հիմա:

Are we eating ice cream now

Մենք չենք ուտում պաղպաղակ հիմա:

We are not eating ice cream now

4.Դու խաղու՞մ ես շախմատ լավ:

Do you play chess well

Ոչ, ես չեմ կարողանում շախմատ խաղալ:

No I don’t play chess well

5.Նայի՛ր, Վահանը խաղում է ֆուտբոլ իր ընկերների հետ:

Look, Vahan is playing football with his friends